Toplu yaşam alanlarında engelli, yaşlı veya bebek arabalı sakinlerin hayatını kolaylaştıracak düzenlemeler yapmak sadece insani bir görev değil, aynı zamanda yasal bir çerçeveye de bağlıdır. Apartman girişine rampa yapılması veya asansörün engelli kullanımına uygun hale getirilmesi süreçlerinde yöneticiler ve kat malikleri nasıl kararlar almalıdır? Kat Mülkiyeti Kanunu bu konuda ne diyor? İşte bilinmesi gerekenler.
Kat Mülkiyeti Kanunu Madde 42 Ne Diyor?
Binalarda engelli erişimini kolaylaştıracak rampa, asansör veya benzeri projelerin yapılması, KMK kapsamında
"faydalı yenilik ve ilave" olarak değerlendirilir.
- Normal Şartlarda: Ortak alanlarda bu tarz bir değişiklik yapmak için kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğu (oy çokluğu) gerekir.
- Engelli Sakin Söz Konusu Olduğunda: Eğer binada yaşayan engelli bir kat maliki veya sakin varsa, durum tamamen değişir.
Engelli Sakinin Talebi Reddedilebilir mi?
Kanun, engelli bireylerin haklarını net bir şekilde koruma altına almıştır. Binada yaşayan engelli bir sakinin rampa veya engelli asansörü yapılması yönünde yazılı bir talebi varsa;
Kural: Yönetim veya diğer kat malikleri bu talebi keyfi olarak reddedemez.
Süreç: Engelli sakinin talebi üzerine, projenin yapılması için genel kurulda oy çokluğu veya oy birliği aranmaksızın yapılmasına karar verilir. Eğer apartman bütçesi veya fiziksel şartlar bahane edilerek bu talep 3 ay içinde yerine getirilmezse, engelli sakin Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak bu düzenlemenin yapılmasını yasal olarak sağlayabilir.
Yapım Masraflarını Kim Öder?
En çok tartışılan ve yöneticileri zorlayan konu maliyetin nasıl bölüşüleceğidir.
Kural: Yapılacak olan engelli rampası, asansörü veya lift sistemi binanın ortak alanı üzerinde bir değer artışı ve faydalı bir yenilik olduğu için, yapım masrafları tüm kat malikleri tarafından arsa payı oranında karşılanmak zorundadır. "Ben zemin kattayım, asansörü veya rampayı kullanmıyorum" diyerek bu masraftan kaçınmak hukuken mümkün değildir.
Teknik ve Mimari Zorunluluklar
Rampa veya engelli asansörü yapılırken "ustaya yaptırdık oldu" mantığı ileride belediye denetimlerinde sorun çıkarabilir.
Eğim Kuralı: Türk Standartları Enstitüsü (TSE) standartlarına göre engelli rampalarının eğimi maksimum %5 ila %6 civarında olmalıdır. Çok dik yapılan bir rampa tekerlekli sandalyeler için tehlike arz eder ve yasal olarak kabul görmez. Mimari projenin incelenmesi ve uygun alanın seçilmesi şarttır.
Binalarda engelli erişilebilirliğini sağlamak, sadece yasal bir zorunluluğu yerine getirmek değil; engelleri ortadan kaldıran şeffaf ve adil bir yönetim anlayışının göstergesidir.